Rozdział 11: Wdzięczność i fascynacja

Depresja jest jak okulary o bardzo ciemnych szkłach: filtruje wszystko, co pozytywne, przepuszczając jedynie zagrożenie, brak i ból. Uzależnienie pogłębia ten stan, wmawiając nam, że potrzebujemy substancji, by w ogóle dostrzec w życiu jakiekolwiek „barwy”. Wdzięczność nie jest jednak naiwnym upiększaniem świata. To najwyższej próby osiągnięcie poznawcze. Chodzi w niej o aktywne trenowanie mózgu, by dostrzegał te aspekty rzeczywistości, które już teraz są dobre. Fascynacja z kolei to umiejętność zachwytu nad wielkością kryjącą się w małych rzeczach – potężna przeciwwaga dla depresyjnej obojętności.

Na Twojej liście odnajdziemy tutaj najjaśniejsze barwy: wdzięczny, zafascynowany, zachwycony, zainspirowany, podekscytowany, serdeczny, uradowany, oczarowany, pod wrażeniem.

1. „Paradoks wdzięczności”

Nie można jednocześnie czuć głębokiej wdzięczności i doświadczać ostrego lęku lub silnego głodu nałogowego. Te stany w mózgu w znacznej mierze się wykluczają.

• Ćwiczenie: Dziennik 3 rzeczy. Każdego wieczoru zapisuj trzy rzeczy, za które czujesz wdzięczność. Niech to nie będą sprawy abstrakcyjne („mój dom”), lecz konkretne chwile („uśmiech sąsiadki”, „pierwszy łyk zimnej wody”, „to, że byłem dziś szczery”).

• Zmusza to Twój mózg do skanowania całego dnia w poszukiwaniu pozytywnych danych, by mieć o czym napisać wieczorem.

2. Fascynacja jako lekarstwo na pustkę

Uczucia takie jak fascynacja czy zachwyt łączą nas z czymś większym od nas samych.

• W depresji skupiamy się wyłącznie na sobie (zafiksowani na sobie w negatywnym sensie, wpadający w ruminacje).

• Działanie: Wyjdź na łono natury. Przyjrzyj się fraktalom na liściu, bezkresnej przestrzeni nieba czy złożoności mrowiska. Ten „zachwyt pełen szacunku” sprowadza nasze ego, a wraz z nim skalę problemów, do zdrowych proporcji.

3. Od sceptycyzmu do otwartości

Być może odczuwasz teraz sceptycyzm wobec tych metod. To zupełnie w porządku. Twój mózg próbuje uchronić Cię przed rozczarowaniem. Potraktuj to jednak jak eksperyment naukowy: co się stanie, jeśli przez zaledwie 5 minut dziennie pomyślisz, że cuda istnieją? Ciekawość to pierwszy krok z powrotem ku światłu.