Część 06: Podwójna diagnoza (uzależnienie, depresja, lęk)
Profesjonalna pomoc i strategie medyczne
– Równowaga między wsparciem a minimalizowaniem ryzyka –
Jeśli zmagasz się zarówno z uzależnieniem, jak i diagnozami psychiatrycznymi, takimi jak depresja czy zaburzenia lękowe, jesteś pacjentem o wysokich potrzebach („high-need”). To nie jest umniejszanie Twojej wartości, lecz fakt medyczny. Potrzebujesz wyspecjalizowanego środowiska, które nie skupia się wyłącznie na abstynencji, ale bierze pod uwagę cały Twój system psychiczny.
1. Dylemat „podwójnej diagnozy”
W wielu standardowych terapiach leczy się albo tylko uzależnienie, albo tylko depresję. Kiedy trafiasz do poradni leczenia uzależnień niemającej wiedzy psychiatrycznej lub do psychiatry, który nie zna się na uzależnieniach, często pozostajesz bez właściwej pomocy.
-
Rozwiązanie: Szukaj celowo klinik lub terapeutów specjalizujących się w „podwójnych diagnozach” lub „współwystępowaniu zaburzeń”. Rozumieją oni, że depresja napędza głód nałogowy, a nałóg podsyca depresję.
2. Ostrożność przy doborze leków
W przypadku podwójnej diagnozy dobór leków jest prawdziwym polem minowym.
-
Ryzyko (benzodiazepiny): W ostrej fazie odstawienia często podaje się benzodiazepiny (takie jak diazepam czy lorazepam). Mają one silny potencjał uzależniający. Przy historii uzależnienia działają niczym „alkohol w tabletkach”.
-
Zasada: Jeśli są bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia, należy stosować je wyłącznie krótkotrwale i pod ścisłą kontrolą w warunkach szpitalnych.
-
Szansa (anty略depresanty): Współczesne leki SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny) lub SNRI z reguły nie uzależniają. Mogą na tyle ustabilizować „podłoże chemiczne”, że w ogóle odzyskasz gotowość do pracy terapeutycznej.
3. Strategie psychoterapeutyczne
Co pomaga najlepiej?
-
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT): Ta forma terapii została pierwotnie opracowana dla pacjentów w stanach wysokiej niestabilności. Jest doskonała przy podwójnej diagnozie, ponieważ uczy konkretnych „umiejętności” (skills), pomagających regulować głód nałogowy oraz skoki emocjonalne.
-
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Tutaj nauczysz się rozpoznawać automatyczne, negatywne wzorce myślenia („Jestem bezwartościowy”, „Nigdy mi się to nie uda”) i zastępować je realistyczną oceną sytuacji.
4. „Strategia sieci wsparcia”
Potrzebujesz siatki bezpieczeństwa opartej na trzech filarach:
-
Wsparcie medyczne: Lekarz specjalista (psychiatra / specjalista leczenia uzależnień) w obszarze neurobiologii.
-
Wsparcie terapeutyczne: Psycholog / psychoterapeuta do pracy nad traumami i schematami postępowania.
-
Wsparcie społeczne: Grupa wsparcia (Anonimowi Alkoholicy itp.) dająca możliwość wymiany doświadczeń jak równy z równym.
Pytania do autorefleksji do rozdziału 14
-
Czy masz obecnie lekarza lub terapeutę, który ma na uwadze obie diagnozy (uzależnienie ORAZ depresję/lęk)?
-
Czy zdarzyło Ci się kiedykolwiek przyjmować leki, co do których miałeś poczucie, że mogą nieść ryzyko nowego uzależnienia? (Jeśli tak: powiedz o tym natychmiast swojemu lekarzowi).
-
Czy jesteś gotów zbudować wokół siebie „sieć wsparcia”, zamiast próbować naprawiać ten „dom” w pojedynkę?